De 9 d'Octubre en de Mocadorà: het feest (en Valentijnsdag) van de Valencianen

Vrijdag 9 oktober 2026 is een officiële feestdag in de hele Comunitat Valenciana (de provincies Valencia, Alicante en Castellón), volgens Decreto 100/2025 van de Generalitat. Op deze Dag van de Valenciaanse Gemeenschap, de 9 d'Octubre, herdenkt de regio de intocht van koning Jaume I in de stad Valencia op 9 oktober 1238. Hoogtepunt is de Processó Cívica met de Real Senyera, die om 12.00 uur vertrekt vanaf de Plaza del Ayuntamiento, met rond 14.00 uur een mascletà, volgens het programma van het Ajuntament de València.

Bijgewerkt op 4 oktober 2026. We hebben het officiële programma van 2026 toegevoegd (bron: valencia.es, geraadpleegd op 4 oktober). Op 4 oktober had het Ajuntament nog niets gepubliceerd over afgesloten straten, de dienstregeling van EMT-bussen en Metrovalencia, of welke winkels en supermarkten op 9 oktober open zijn. Die informatie verschijnt meestal een of twee dagen voor het feest op valencia.es (naar verwachting op 7 of 8 oktober). Zodra ze er is, vullen we deze pagina aan.

Woon je nog maar net in Valencia, dan is dit de dag waarop de stad haar identiteit de straat op draagt: 's ochtends een eeuwenoude ceremonie, 's middags buskruit, en in de etalage van elke bakker een liefdesgeschenk van marsepein. Hieronder alles wat je moet weten om de dag te begrijpen en mee te vieren.

Wat wordt er gevierd op 9 oktober in Valencia?

Het feest herdenkt de dag waarop koning Jaume I (Jacobus I van Aragón) Valencia binnentrok: 9 oktober 1238, het begin van het oude Koninkrijk Valencia. De overgave van de stad was een paar dagen eerder, op 28 september 1238, ondertekend door emir Zayyan ibn Mardanish (bronnen: eldiario.es, 9 oktober 2025; Spaanstalige Wikipedia). De eerste herdenkingsprocessie vond plaats in 1338, honderd jaar na de verovering.

Waarom 2026 een bijzonder jaar is: Jaume I stierf in 1276, dus dit jaar is het 750 jaar geleden dat hij overleed. Om dat te markeren trekt de Real Senyera samen met het zwaard van de koning door de stad, en zijn beide van 6 tot 8 oktober samen te zien in het stadhuis (bronnen: valencia.es; valencianews.es en hellovalencia.es, september 2026).

9 oktober is op de heiligenkalender bovendien Sant Donís (Sint-Dionysius), in Valencia het feest van de verliefden. Daarover verderop meer.

Is 9 oktober 2026 een feestdag? En 12 oktober?

Ja: vrijdag 9 oktober 2026 is een feestdag in de hele Comunitat Valenciana, niet alleen in de hoofdstad. Ook Alicante, Elche, Benidorm, Castelló en alle andere gemeenten van de regio zijn die dag vrij. De wettelijke basis is Decreto 100/2025, gepubliceerd in het DOGV nr. 10145 van 7 juli 2025 (CVE DOGV-C-2025-24690). Dat decreet legt de 12 officiële feestdagen van 2026 vast: 1 en 6 januari, 19 maart, 3 en 6 april, 1 mei, 24 juni, 15 augustus, 9 oktober, 12 oktober, 8 en 25 december.

Maandag 12 oktober 2026 is ook een feestdag: de Spaanse nationale feestdag (Fiesta Nacional). Resultaat: een lang weekend van vier dagen, van vrijdag 9 tot en met maandag 12 oktober, zonder dat je een vakantiedag hoeft op te nemen. Let wel: 9 oktober is geen nationale feestdag. In Madrid of Andalusië is het een gewone werkdag, en in Nederland en België uiteraard ook. Werk je op afstand voor een Nederlandse of Belgische werkgever, dan geldt je eigen contract, ook al is om je heen alles dicht.

Over de naam: in 1976 riepen politieke partijen en vakbonden de datum uit tot «Día Nacional del País Valenciano». Met het Autonomiestatuut van 1982 (Ley Orgánica 5/1982 van 1 juli, BOE-A-1982-17235) werd het officieel de Día de la Comunitat Valenciana. Bronnen: Spaanstalige Wikipedia; eldiario.es; geconsolideerde tekst van het Statuut op boe.es.

Wat is het programma van de 9 d'Octubre 2026 in Valencia?

Dit is het programma voor 2026 zoals gepubliceerd door het Ajuntament de València (gemeentelijke agenda «Festividad del 9 d'Octubre 2026» op valencia.es, geraadpleegd op 4 oktober 2026, vergeleken met visitvalencia.com, valenciabonita.es en actualidadvalencia.com van 18 september 2026). Tijden kunnen nog wijzigen: kijk op valencia.es voor je vertrekt.

Waar en hoe laat zie je de processie van de Real Senyera?

De Processó Cívica vertrekt op vrijdag 9 oktober 2026 om 12.00 uur vanaf de Plaza del Ayuntamiento. De route van 2026, gepubliceerd door valenciabonita.es en actualidadvalencia.com (18 september 2026), gaat via de calle San Vicente en de Plaza de la Reina naar de kathedraal, waar de stoet via de Puerta de los Hierros binnengaat voor het Te Deum. Daarna gaat het via de Plaza del Palacio Arzobispal terug richting Plaza de la Reina, door de calle de la Paz naar de Plaza de Alfonso el Magnánimo (het Parterre), waar bloemen worden gelegd bij het standbeeld van Jaume I, en via de calle Pintor Sorolla en de calle de las Barcas terug.

In 2026 draagt gemeenteraadslid José Gosálbez (Vox) de Senyera. Die eer rouleert tussen de fracties in de gemeenteraad: burgemeester María José Catalá in 2023, Papi Robles (Compromís) in 2024 en Borja Sanjuán (PSPV) in 2025 (bron: valenciaextra.com, 30 september 2026).

Onze tip: het moment waar iedereen op wacht is de Senyera die langs het balkon naar beneden komt. Wil je dat vanaf de Plaza del Ayuntamiento zien, kom dan ruim op tijd. Staat het plein vol, dan zie je de stoet ook voorbijkomen in de calle San Vicente of op de Plaza de la Reina, die op de route liggen.

Waarom gaat de Senyera via het balkon naar buiten?

De Real Senyera, de historische vaandel van de stad die in het stadhuis wordt bewaard, gaat nooit door een deur naar buiten. Ze wordt verticaal langs het balkon van het stadhuis neergelaten, omdat ze voor niets en niemand mag buigen, zelfs niet voor de bovendorpel van een deur (bronnen: valenciaextra.com, 30 september 2026; lenciclopedia.org). De regel gaat terug op een koninklijk privilege uit de veertiende eeuw. De bronnen noemen verschillende jaartallen, dus wij noemen er geen.

Hoe laat zijn de mascletà en het vuurwerk?

• Vuurwerk: de avond ervoor, donderdag 8 oktober 2026 om 23.30 en 23.59 uur, bij de brug van Montolivet, volgens valencia.es.
• Mascletà: vrijdag 9 oktober 2026 rond 14.00 uur op de Plaza del Ayuntamiento, door Hermanos Caballer volgens valencia.es.

Nooit een mascletà meegemaakt? Je voelt hem eerder in je borstkas dan dat je hem ziet. Lees ons stuk over wat een mascletà is en waarom Valencia er dol op is.

Wat is open en wat is dicht op 9 oktober 2026 in Valencia? Zijn de winkels open?

Omdat het een feestdag is, zijn overheidsdiensten gesloten en zijn de meeste winkels dicht of open met zondagsuren. Bakkers en banketbakkers zijn wel open, want het is Mocadorà-seizoen (secundaire bron: valenciaexpatdaily.com, 21 september 2026).

Op 4 oktober 2026 was er nog niets officieel gepubliceerd over welke supermarkten open zijn, en ook niet over afgesloten straten of de dienstregeling van EMT en Metrovalencia op 9 oktober. Alleen ter vergelijking: in 2024 sloot het Ajuntament de brug van Montolivet de avond ervoor af voor het vuurwerk, en was de toegang tot de V-15 dicht van 22.30 tot 1.00 uur (actualidadvalencia.com). De regeling voor 2026 kan anders zijn. Kijk rond 7 en 8 oktober op valencia.es, emtvalencia.es en metrovalencia.es; we werken deze paragraaf bij zodra er iets bekend is.

Wat is de Mocadorà en hoe geef je die?

De Mocadorà: Valentijnsdag op zijn Valenciaans, in marsepein. Op 9 oktober geef je je geliefde een mocador, een doek die traditioneel van zijde is, als een buideltje geknoopt rond kleine stukjes marsepein in de vorm van fruit en groenten uit de huerta, plus twee stukken in de vorm van een knaller: la piuleta en el tronador (bron: visitvalencia.com).

De naam zegt het al: de Mocadorà (ook «mocaorà») is wat er in de mocador past. Vroeger gaf de man hem aan de vrouw; vandaag geven geliefden hem gewoon aan elkaar (bron: visitvalencia.com).

Waar koop je er een? Bij banketbakkers en traditionele bakkerijen (forns) in de hele stad, die hun etalages in de dagen voor 9 oktober vol Mocadoràs zetten (bron: visitvalencia.com). De prijs verschilt per banketbakker, naargelang de grootte en het aantal stukken. De prijzen van 2026 hebben we nog niet in de winkel nagekeken: vergelijk een paar etalages voor je kiest.

Waar komt de Mocadorà vandaan?

Volgens het verhaal dat Visit València vertelt, begon alles met een verbod: in de achttiende eeuw, na de Spaanse Successieoorlog, zou Filips V het feest van Sant Donís en het bijbehorende vuurwerk hebben verboden. De banketbakkers omzeilden dat door knallers van marsepein te maken, en zo zouden de piuleta en de tronador zijn ontstaan. De bronnen zijn het niet eens over het precieze jaar en over wat er precies verboden werd, dus de eerlijkste formulering is: «in de achttiende eeuw, volgens de traditie».

Over het fruit en de groenten gaat een andere legende: ze zouden verwijzen naar de producten van de huerta die aan koningin Violant van Hongarije, de echtgenote van Jaume I, werden geschonken (eldiario.es; visitvalencia). Een mooie overlevering, geen gedocumenteerd historisch feit.

Waarom is Sant Donís de Valenciaanse Valentijnsdag?

Omdat 9 oktober, de feestdag van Sant Donís (Sint-Dionysius), in Valencia al lang wordt gevierd als de dag van de verliefden (bronnen: visitvalencia.com; eldiario.es), met de Mocadorà als vast cadeau. In de praktijk heb je in Valencia dus twee Valentijnsdagen per jaar: 14 februari, zoals overal, en 9 oktober, de lokale versie van amandelspijs.

Waarom zorgt de 9 d'Octubre ook voor discussie?

De dag heeft een duidelijke politieke kant, en niet iedereen kijkt er hetzelfde naar (bronnen: Spaans- en Engelstalige Wikipedia; valenciaextra.com):

• De naam: «País Valencià», de naam die in 1976 werd opgeëist, bestaat naast «Comunitat Valenciana», de officiële naam sinds het Statuut van 1982.
• Symbolen en taal: de zogeheten «Batalla de València» in de jaren tachtig draaide om de vlag en de taal, en dat debat steekt geregeld weer de kop op.
• Wie de Senyera draagt: dat wisselt elk jaar tussen de fracties in de gemeenteraad (zie hierboven).
• In 2026 wil de Generalitat haar Alta Distinció toekennen aan de stad Ceuta, op voorstel van president Pérez Llorca, een beslissing die in de pers ter discussie staat (vilaweb.cat, actualidadcastellon.com). Datum, uur en plaats van de ceremonie waren op 4 oktober nog niet bekendgemaakt.

's Middags zijn er vaak betogingen: in 2024 kondigde het Ajuntament er twee aan, van 18.00 tot 22.00 uur (actualidadvalencia.com, 7 oktober 2024). Voor 2026 was er op 4 oktober nog niets aangekondigd.

Klein Valenciaans woordenboekje voor de 9 d'Octubre

De uitspraak is bij benadering en geschreven voor Nederlandstaligen; de lettergreep in hoofdletters krijgt de klemtoon. De «v» klinkt in het Valenciaans vaak als een zachte «b».

Zin om de taal beter te leren kennen? Lees ons artikel over Valenciaans leren in Valencia.

En in Alicante en aan de Costa Blanca?

De feestdag geldt voor de hele regio, maar de Processó Cívica, de mascletà en de Entrada de Moros y Cristianos zijn typisch voor de stad Valencia. Alicante, Elche en Castelló hebben een bescheidener programma (bronnen: valencia.es; cbnoticias.com, 30 september 2026). Voor Alicante, Benidorm, Torrevieja en de rest van de kust lees je onze zusterpagina: 9 oktober 2026 op de Costa Blanca: feestdag en programma in Alicante.

Veelgestelde vragen over 9 oktober in Valencia

Is 9 oktober een feestdag in Spanje?

Niet in heel Spanje. 9 oktober is alleen een feestdag in de Comunitat Valenciana (provincies Valencia, Alicante en Castellón). De nationale feestdag in oktober is 12 oktober.

Is 9 oktober 2026 een feestdag in Valencia?

Ja. Vrijdag 9 oktober 2026 is een feestdag in de hele Comunitat Valenciana, dus ook in de stad Valencia, volgens Decreto 100/2025 (DOGV nr. 10145 van 7 juli 2025).

Is er een lang weekend van 9 tot 12 oktober 2026 in Spanje?

In de Comunitat Valenciana wel. Vrijdag 9 oktober (Dag van de Valenciaanse Gemeenschap) en maandag 12 oktober (nationale feestdag) zijn in 2026 allebei vrij: een lang weekend van vier dagen, van 9 tot en met 12 oktober. In de rest van Spanje is alleen 12 oktober vrij.

Wat wordt er gevierd op 9 oktober in Valencia?

De intocht van koning Jaume I in Valencia op 9 oktober 1238, gezien als het begin van het Koninkrijk Valencia. Het is ook Sant Donís, het feest van de Valenciaanse verliefden. In 2026 is het bovendien 750 jaar geleden dat Jaume I stierf (1276).

Hoe laat begint de processie op 9 oktober in Valencia?

De Processó Cívica met de Real Senyera vertrekt op vrijdag 9 oktober 2026 om 12.00 uur vanaf de Plaza del Ayuntamiento, volgens het Ajuntament de València. Ze gaat langs de kathedraal (Te Deum) en het Parterre (bloemen voor Jaume I). Rond 14.00 uur volgt een mascletà op hetzelfde plein.

Zijn de winkels open op 9 oktober in Valencia?

Op 4 oktober 2026 was er geen officiële lijst. Op een feestdag zijn de meeste winkels dicht of open met zondagsuren, en bakkers en banketbakkers zijn open. Controleer de dag ervoor de openingsuren van je supermarkt.

Wat betekent Mocadorà?

Mocadorà komt van mocador, «doek» in het Valenciaans: het is de geknoopte doek met fruit en groenten van marsepein en twee marsepeinen knallers (de piuleta en de tronador) die je op 9 oktober aan je geliefde geeft. Volgens de traditie ontstonden die knallers in de achttiende eeuw na een verbod op vuurwerk.

Is 9 oktober ook een feestdag aan de Costa Blanca?

Ja. Alicante, Benidorm, Torrevieja en alle andere gemeenten van de provincie Alicante horen bij de Comunitat Valenciana en zijn op vrijdag 9 oktober 2026 vrij. De processie met de Real Senyera is er wel alleen in de stad Valencia.

Bronnen

Laatst bijgewerkt: 4 oktober 2026.

• Ajuntament de València: Festividad del 9 d'Octubre 2026 (officieel programma)
• DOGV nr. 10145, 7 juli 2025: Decreto 100/2025, feestdagen van 2026
• BOE: Autonomiestatuut van de Comunitat Valenciana (Ley Orgánica 5/1982)
• Visit València: programma van 9 oktober 2026
• Visit València: de Mocadorà van Sant Donís
• Valencia Bonita: programma en route 2026 (18 september 2026)
• Actualidad Valencia: activiteiten, tijden en route
• Valencia Extra: wie de Real Senyera draagt in 2026 (30 september 2026)
• eldiario.es: de oorsprong van de 9 d'Octubre (9 oktober 2025)
• Wikipedia: Día de la Comunidad Valenciana
• L'Enciclopèdia: Real Senyera
• Actualidad Valencia: verkeer en vervoer op 9 oktober (regeling van 2024)
• Vilaweb: de Alta Distinció 2026 voor Ceuta

Informatie gecontroleerd op 4 oktober 2026. Programma's, openingsuren en adressen veranderen: check altijd de officiële bron voor je op pad gaat. Gecontroleerd door de redactie. Dit artikel is voorbereid met hulp van AI en daarna nagetrokken, gecontroleerd en nagelezen door onze redactie, die de redactionele verantwoordelijkheid draagt, conform de Europese AI-verordening. Fout gezien? Mail ons, we corrigeren het. Hoe we werken.