Op zijn Spaans: die processies en bandas waar Valencia van bruist

In Nederland is een optocht iets waar je naar uitkijkt: Koningsdag, de Sinterklaasintocht, en dan is het vaak weer een jaar wachten. In Valencia lijkt het bijna een manier van leven. Je slaat een straathoek om en loopt zo tegen een banda aan, tegen trommels en kostuums die oplichten in de zon. Ben je Vlaming, dan komt dit je iets minder vreemd voor: België heeft zelf een rijke traditie van processies en ommegangen, denk aan de Heilig Bloedprocessie in Brugge, het Carnaval van Aalst of de Ommegang van Brussel. En toch, zelfs dan blijft de frequentie hier verbazingwekkend, bijna elke maand is er wel iets. Eerst kijk je verbaasd toe, en al snel loer je, net als een kind, uit naar de volgende stoet.

Het land van de bandas

De Valenciaanse regio is dé thuisbasis van de bandas, de blaaskapellen. De regionale federatie verenigt ongeveer 550 muziekverenigingen, meer dan 1.100 bandas en meer dan 40.000 muzikanten, samen goed voor meer dan de helft van alle bandas van Spanje. Die verenigingen staan zelfs op de lijst van het immaterieel cultureel erfgoed. Het ontroerendste? Het zijn amateurs, buren, kinderen die zijn opgeleid aan de muziekschool van de wijk, en toch is het niveau schitterend. Elk dorp, elke barrio heeft zijn eigen banda, en die begeleidt werkelijk elk feest.

Processies voor elk seizoen

De Valenciaanse kalender loopt over van tradities, en veel ervan speelt zich af op straat:

• De Semana Santa Marinera: de Goede Week van de zeewijken (El Cabanyal, El Grau), uniek in Spanje met haar Bijbelse figuren en haar armaos. Sinds 2011 draagt ze het label fiesta van nationaal toeristisch belang.
• Corpus Christi: het oudste feest van de stad, met haar gegants en cabuts (reuzen en dikke koppen), haar Rocas (monumentale praalwagens) en de raadselachtige Moma.
• Las Fallas (maart): het hoogtepunt. De despertà op het ritme van de bandas en de knallen, de cavalcades, en vooral de ofrenda de flores, het bloemenoffer aan de Mare de Déu dels Desemparats: twee dagen lang een rivier van traditionele kostuums.
• Nou d'Octubre: de burgerlijke optocht van de Valenciaanse regio, waarbij de Reial Senyera door de straten wordt gedragen.

Moros y Cristianos, de spectaculairste stoet

Onbewogen blijven bij de Moros y Cristianos is onmogelijk: weelderige optochten die de herovering naspelen, met prachtige kostuums, praalwagens, paarden en pasodobles gespeeld door de bandas. In Valencia zoals in de hele regio (met Alcoy op kop, op een uur rijden, waar het feest een internationaal label draagt) is het een festival van kleur en muziek waar je met open mond naar staat te kijken.

En dan de magie van de Reyes Magos

Op 5 januari mag de Kerstman even opzijstappen. Net zoals bij ons Sinterklaas de échte cadeaubrenger is, los van de kerst, zijn het hier de Reyes Magos, de Driekoningen, die de ogen van de kinderen laten glinsteren. Alleen valt dat moment niet op pakjesavond (5 december in Nederland, 6 december in Vlaanderen), maar op 5 januari, en de enscenering is anders: geen stoomboot, maar drie koningen. De Cabalgata de los Reyes rolt door de straten, met verlichte wagens, muziek en een regen van snoep die de menigte in wordt gegooid. De koningen arriveren in vol ornaat, in Valencia vaak over zee, en de volgende ochtend maken de kinderen hun cadeaus open. Voor een gezin dat hier net is neergestreken, is het pure verwondering.

Waarom het ons zo raakt

Wat ons het meest treft, is de frequentie en de vanzelfsprekendheid. Het religieuze, het burgerlijke en het volkse lopen hier moeiteloos door elkaar. Kinderen lopen mee in kostuum, grootouders klappen vanaf het balkon, de banda geeft het tempo aan. Je kijkt niet naar een voorstelling: je bent deel van het feest. Kom je uit Nederland, dan is het openlijk mengen van kerk en straat en muziek behoorlijk vervreemdend, op een mooie manier. Kom je uit Vlaanderen, dan herken je iets van je eigen ommegangen en processies, en toch blijft dat bijna maandelijkse ritme je verbazen. In beide gevallen betrap je jezelf er al snel op dat je de kalender erbij pakt om geen enkele stoet te missen.

De volgende optochten om niet te missen

Dit zijn de grote afspraken die eraan komen (bevestig voor de wisselende feestdata de exacte datum op de officiële agenda):

• 26 juli 2026: de Batalla de Flores, de apotheose van de Gran Fira de Julio, op de Paseo de la Alameda.
• 9 oktober 2026: Nou d'Octubre, de burgerlijke optocht op de Dag van de Valenciaanse regio.
• 5 januari 2027: de Cabalgata de los Reyes Magos, de grote Driekoningenstoet.
• 15 tot 19 maart 2027: Las Fallas, met de mascletàs, de ofrenda de flores en de cavalcades (de dagelijkse mascletàs beginnen al op 1 maart).
• Eind maart 2027 (Goede Week): de Semana Santa Marinera, in de zeewijken.
• April 2027: de Moros y Cristianos, vooral spectaculair in Alcoy, op een uur van Valencia.
• Juni 2027: Corpus Christi, met haar gegants, haar Rocas en de Moma.

Bronnen

• Federatie van muziekverenigingen van de Valenciaanse regio (FSMCV)
• Ministerie van Cultuur: de muziekverenigingen als immaterieel erfgoed
• Visit Valencia: de feesten en tradities van Valencia

Op zijn Spaans is de rubriek waarin we Spanje met onze eigen ogen bekijken, met tederheid en zonder onszelf al te serieus te nemen. Geverifieerd door de redactie. Dit artikel is voorbereid met behulp van AI en vervolgens gecontroleerd, geverifieerd en nagelezen door onze redactie, die de redactionele verantwoordelijkheid draagt, in overeenstemming met de Europese AI-verordening. Een fout gezien? Schrijf ons: we corrigeren het. Hoe wij werken.