Muggen in Valencia: onderzoek naar de vijand van je zomernachten

Het is 3.12 uur 's nachts. De slaapkamer is pikdonker, het raam staat op een kier omdat het 28 graden is, en dan opeens dat geluid. Dat hoge iiiiiiiii dat langs je oor scheert, verdwijnt, terugkomt. Je doet het licht aan. Niks. Je doet het uit. Iiiiiiiii. Welkom bij de tweede nationale zomersport van Valencia, meteen na de siësta: de muggenjacht. Dit artikel is een onderzoek, tegelijk grappig en bloedserieus, naar je nieuwe intieme vijand.

Wie steekt je nou echt?

In Valencia zijn er twee hoofdverdachten. De eerste is de Culex pipiens, de gewone mug, bruinig, onopvallend, vooral 's nachts actief: hij is de dj van het iiiii om 3 uur 's nachts. De tweede is nieuwer en taaier: de tijgermug (Aedes albopictus), klein, zwart met witte strepen, herkenbaar aan zijn gestreepte pootjes. Een bijzonderheid die je leven verandert: hij steekt op klaarlichte dag, vaak in je enkels en kuiten, geruisloos, in de schaduw van een terras.

De tijgermug komt hier niet vandaan. Vanuit Azië meegelift via de wereldhandel (onder meer autobanden en planten), heeft hij zich in de loop van de jaren 2010 op de Spaanse Middellandse Zeekust gevestigd en hoort hij nu bij het landschap van de Comunitat Valenciana. Hij heeft geen moeras nodig: een simpel schoteltje onder een bloempot volstaat om te gedijen.

Waarom Valencia een muggenparadijs is

Drie ingrediënten, en de stad vinkt ze allemaal af. Eerst de hitte en vochtigheid van de Middellandse Zee, die het seizoen rekken: door de opwarming zijn de muggen steeds vroeger in de lente en steeds later in de herfst actief. Dan het water. De grote Albufera met zijn rijstvelden, in het zuiden, vormt een reusachtige natuurlijke kraamkamer voor de Culex. En ten slotte de stad zelf: straatkolken, verstopte dakgoten, een vergeten emmer op een balkon, gieters, waterbakjes voor de hond. De tijgermug legt haar eitjes in een paar milliliter stilstaand water, en veel is er niet nodig.

Met andere woorden: die grote watermassa in de verte is een probleem van de gemeenschap. Maar de muggen die je op je eigen balkon steken, worden negen van de tien keer geboren bij jou of bij je buren.

Het serieuze deel: alleen vervelend, of gevaarlijk?

In de overgrote meerderheid van de gevallen is een muggenbeet in Valencia gewoon een jeukende bult, punt. Maar laten we bij de feiten blijven, want het onderwerp verdient dat: de tijgermug is een mogelijke overbrenger van virussen zoals dengue, zika en chikungunya. De afgelopen jaren heeft Spanje enkele autochtone gevallen van dengue geregistreerd, dat wil zeggen ter plaatse overgedragen en niet meegebracht door een reiziger. Dat blijft zeldzaam en wordt nauwlettend gevolgd door de gezondheidsautoriteiten, maar het is geen sciencefiction meer: daarom is de strijd tegen de tijgermug een kwestie van volksgezondheid geworden, en niet alleen van comfort.

De juiste houding is dus geen paniek en geen zorgeloosheid, maar rustige waakzaamheid: jezelf beschermen, broedplaatsen wegnemen, en naar de dokter gaan bij ongewone koorts na muggenbeten, zeker in de zomer.

Waarom jij en niet de anderen?

Je kent vast wel zo iemand die na een avondje uit geen enkele beet heeft, terwijl jij op een reliëfkaart lijkt. Dat is geen inbeelding. Muggen sporen je vooral op via het koolstofdioxide dat je uitademt, de warmte van je lichaam en de geur van je huid (een cocktail van zweet en bacteriën die voor iedereen anders is). Bewegen, zweten, een biertje op hebben, zwanger zijn: het maakt je allemaal groter op hun radar. Het verhaal over je bloedgroep duikt vaak op; de bewijzen blijven mager en bijzaak vergeleken met CO2 en geur. Kortom, je bent niet vervloekt, je bent gewoon erg smakelijk.

Hoe je de oorlog wint (of toch een wapenstilstand)

De ongemakkelijke waarheid: geen enkel gadget vervangt de basishandeling, stilstaand water weghalen. Leeg en keer je schoteltjes, emmers en gieters om; ververs regelmatig het water van dieren en planten; maak je dakgoten vrij; dek regentonnen af. Zo knip je de cyclus bij de wortel door, en dat is veruit de meest doeltreffende maatregel.

Daarna de nabijheidsverdediging. Horren voor de ramen zijn de beste investering van je Valenciaanse leven. Een ventilator op het bed gericht doet wonderen: de mug vliegt slecht in de tocht. Werkzame afweermiddelen bevatten DEET of icaridine; citronella beschermt maar heel gedeeltelijk en kort. Op de gevoelige uren (zonsopgang en zonsondergang, en de hele dag voor de tijgermug): lichte lange mouwen en bedekte enkels in de buurt van groen en van de Albufera. Wat de stad betreft: weet dat de Generalitat en de gemeenten larvicidebehandelingen uitvoeren in de Albufera en het regenwaterstelsel: dat helpt, maar het ontslaat niemand van de plicht om zijn eigen schoteltje te legen.

Leren leven ermee (zonder ervan te houden, eerlijk is eerlijk)

De mug hoort niet bij de folklore die je uiteindelijk toch charmant gaat vinden, zoals de reuzenkakkerlak of de mascletà die de ruiten laat trillen. Niemand heeft ooit zijn liefde verklaard aan een tijgermug. Maar hij hoort bij het mediterrane contract: acht maanden buitenleven, terrassen tot middernacht, en in ruil daarvoor een paar bulten en een slipper die je om 3 uur 's nachts zwaait als een lichtzwaard.

Dus rust je raam uit met een hor, leeg je schoteltjes, houd een afweermiddel bij de deur, en aanvaard je nieuwe identiteit van nachtelijke jager. Op een dag vang je de indringer met één enkele handklap, en dan glimlach je: ook jij bent een echte Valenciaan geworden.

De Redactie van The Daily Valencia